İzmir'de geliştirilen yapay zeka destekli "Maça" adlı robot, rüzgar türbin kanatlarındaki hasar tespitinin hızlı ve güvenli şekilde yapılmasında kullanılıyor. Güvenlik, üretkenlik ve veriler için robotik çözümler üretmek amacıyla 5 yıl önce şirket kuran girişimciler, devasa boyutlara sahip rüzgar türbinlerinde bakım ve denetim süreçlerinde yaşanan zorlukları gidermek amacıyla çalışmaya başladı.

İnsanların girmekte ve çalışmakta zorlandığı kanat içinde hasarı belirleyecek robot üzerinde yoğunlaşan ekip, "Maça" adlı robotu geliştirdi.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ DENETİM SÜRECİ

Boyutu ve tasarımı sayesinde kanat içerisinde rahat hareket edebildiği belirtilen yapay zeka destekli Maça'nın, LİDAR (lazer ışınları göndererek nesnelerin uzaklığını, şeklini ve konumunu çok yüksek hassasiyetle ölçen, çevrenin 3 boyutlu haritasını çıkaran bir uzaktan algılama teknolojisi) ve kamera tabanlı sensörlerden elde edilen verilerle kanat içinin dijital haritasını çıkartarak, çatlak, kabarma ve deformasyon gibi hasarları tespit ettiği bildirildi. Robotun geliştiricilerinden Dokuz Eylül Üniversitesi Coğrafya Öğretmenliği Bölümü mezunu Emre Onan, Anadolu Ajansı muhabirine rüzgar enerjisi sektöründe kanat içi denetimlerin en önemli sorun alanlarından biri olduğunu söyledi. Sorunu çözmek amacıyla robot fikrinde birleşerek önce yazılımı ardından tasarımı geliştirdiklerini belirten Onan, "Sorun, rüzgar türbini kanatlarının içerisinde yapılan muayenelerin verimsizliğiyle alakalıydı. Hem iş güvenliği büyük sıkıntıydı hem verimsiz bir muayene çalışması oluyordu. Bu kanatların ömrü yaklaşık 20 yıl ve yaşlandıkça daha fazla bakıma, muayeneye ihtiyaç duyuyor. Ülkemizdeki pek çok kanat da 10 yaşını geçmiş durumda, Avrupa'dakiler daha da yaşlı. O yüzden robot üzerine çalıştık." ifadelerini kullandı.

KANAT İÇİ MUAYENEDE VERİMLİLİK VE İŞ GÜVENLİĞİ

Onan, robotun geliştirilmesinde KOSGEB desteğinin önemli rol oynadığını, KOSGEB ve TÜBİTAK'tan sağlanan katkıyla çalışmalarının ivme kazandığını ifade etti.

Maça'nın 45 santimetre uzunluğa, 25 santimetre genişliğe ve 28 santimetre yüksekliğe sahip olduğunu anlatan Onan, şöyle konuştu:

"Üzerinde kameralar var. Kanatın içi karanlık oluyor ve aydınlatmamız gerekiyor, onun için her tarafında ışıklarımız var. 7 kilometreye yakın menzilimiz var, robotu kontrol edip veri alabiliyoruz. Müşterimizle iletişime geçtikten sonra sahaya gidiyoruz. Sonra robotumuzu alıp rüzgar türbinin tepesine çıkıyoruz. Orada robotu kanadının içerisine bırakıyoruz, veri toplamaya başlıyor. Kameraların farklı açılardan çektiği fotoğraf ve videoları birleştiriyor, buna anlık haritalandırma verilerini de ekleyerek kanadın dijital bir fotokopisini çıkarıyoruz. Bu fotokopiden çatlak, kabarma ve hasarları bulup müşterimize raporluyoruz."

"155'TEN FAZLA TÜRBİNDE HİZMET VERDİK"

Yaklaşık bir yıllık sürede 150'den fazla türbinde hizmet verdiklerini anlatan Onan, "Bir türbini (3 kanat) bir teknisyen yaklaşık 4-5 saatte muayene ederken biz bir kanadı yaklaşık 17 dakikada muayene ediyoruz." dedi.

Onan, teknisyenin elinde bir kamerayla yerde sürünerek bilgi toplamasının, verimsiz ve güvenlik açısından sıkıntılı olduğunu anlatarak "Kanadın içine insan girmediği için iş güvenliği riskini sıfıra indiriyoruz. Biz çok hızlı şekilde davrandığımız için santral de kalan vakitte enerji üretmeye devam ediyor." diye konuştu.

Onan, ilk hizmet ihracatlarını Ürdün'e yaptıklarını, Almanya, Azerbaycan ve Yunanistan'dan da talep aldıklarını sözlerine ekledi.

Kütahya'nın Domaniç ilçesinde yaklaşık 5 bin yıldır ilkbahar aylarında çiftleşmek için ormandan gölete göç eden kurbağalar, kara yolundan birbirlerinin sırtında yolu aşmaya çalışıyor. Topuk Yayla mevkisindeki ormanlık alanda bulunan kurbağalar, ilkbaharda çiftleşme dönemi gelmesiyle yollara düştü. Ormandan Topuk Yayla Tabiat Parkı'ndaki Palazoğlu Göleti'ne üremek için göç eden kurbağalar, bu yolculuklarında en zorlu adımları olan Domaniç-İnegöl kara yolunu geçmek zorunda kalıyor.

KARA YOLUNDA ZORLU YOLCULUK

Yüzlerce kurbağanın aynı anda yola çıkması, özellikle akşam saatlerinde dikkat çeken görüntüler oluşturuyor. Kurbağaların bir kısmı birbirlerinin sırtında ilerlerken, bazıları ise yoğun araç trafiği nedeniyle ezilerek can veriyor. Gölete ulaşan kurbağalar, burada çiftleşme sürecini tamamlayarak larvalarını suya bırakıyor. Bu döngü, her yıl aynı dönemde tekrarlanıyor.

5 BİN YILLIK TARİHSEL KANIT

Kütahya Dumlupınar Üniversitesi (DPÜ) Arkeoloji Bölümünce Kütahya kent merkezine 25 kilometre uzaklıktaki Seyitömer Höyüğü'nde yürütülen kazılarda, 2010 yılında bir kurbağanın sırtına binmiş iki yavru kurbağa figürlü bir kap bulunmuştu. 5 bin yıl öncesine ait "ryton" diye bilinen kaptaki figürün, kurbağaların ilkbahar aylarındaki çiftleşme döneminde gruplar halinde araziye dağılmalarıyla ilgili olduğu belirtiliyor. Kütahya Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen kurbağa figürlü kaptan hareketle kurbağaların çiftleşmek için göç yolculuğunu 5 bin yıldır sürdürdüğü ve dünyada benzer böyle bir buluntu olmadığı sonucuna varılmıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin rekabet gücünü artıracak, haberleşme, teknoloji, enerji ve üretim verimliliğini yükseltecek, dijital bağımsızlığını daha da perçinleyecek 5G teknolojisinin hazırlık çalışmalarından test ve kurulum süreçlerine emeği geçen tüm kurumları, şirketleri, mühendis ve sektör çalışanlarını tebrik etti. Ülkenin önünde iletişimin yanı sıra ulaştırmadan sağlığa, tarımdan üretime, ekonomiden eğitime geniş bir alanda yepyeni bir sayfa açacak 5G teknolojisinin bir kez daha hayırlı uğurlu olmasını dileyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Sözlerimin hemen başında şu hususun altını çizmekte fayda görüyorum; değerli kardeşlerim, günümüz dünyasında egemenlik, coğrafya temelli, fiziki ve sadece belirli bir toprak parçasıyla sınırlı olmaktan çıkmıştır. Küresel güç rekabetinin sertleştiği bu dönemde, teknoloji ve dijitalleşme alanında meydana gelen baş döndürücü gelişmeler, klasik anlamdaki egemenlik mefhumunu aşındırmıştır. Artık güçlü olmak, caydırıcı olmak, dünyada söz, etki ve itibar sahibi olmak istiyorsanız bir defa siber uzay çalışmalarınızı hızlandırmak, siber güvenlik tedbirlerinizi almak, siber teknolojinizi geliştirmek zorundasınız. Verilerin toplanması, işlenmesi, analiz edilmesi, katma değere dönüştürülmesi ve en önemlisi veri güvenliğinin temin edilmesi bu süreçte kritik bir rol oynamaktadır. Özellikle son dönemde Lübnan, Gazze ve İran başta olmak üzere yakın çevremizde meydana gelen savaş ve çatışmalar, siber güvenliğin önemini hepimize bir kez daha göstermiştir. Şurası tartışılmayacak kadar ortadadır, içinde bulunduğumuz veri çağında, siyasi istikrar, ekonomik bağımsızlık, askerî caydırıcılık ve dijital egemenlik birbirinden ayrı değildir. Tam tersine bunlar birbirinin tamamlayıcısı, eskilerin ifadesiyle mütemmim cüzüdür."

GÜÇLÜ SİBER GÜVENLİK MİMARİSİ

"Sınırlarınızı kontrol ettiğiniz ölçüde hava sahanızı kontrol edemiyorsanız, hava sahanızı koruduğunuz ölçüde siber vatanınızı ve bunun ayrılmaz parçası olan verilerinizi koruyamıyorsanız, egemenliğinizde çok ciddi zafiyet var demektir." ifadesini kullanan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Dijital çağda jeopolitik üstünlüğün belirleyici aktörü, sadece toprağı kontrol edenler değil bununla birlikte veriyi yönetenler olacaktır. Bu bakımdan 5G'nin veri merkezleri, bulut altyapıları, yapay zekâ ve siber güvenlik kapasitesiyle birlikte düşünüldüğünde dijital egemenlik ve millî güvenlik meselesi olduğu son derece açıktır. Biz de bugün attığımız tarihî adıma, diğer hususlar yanında elbette dijital egemenlik zaviyesinden de bakıyoruz. Nitekim son 23 yılda bunun altyapısını çok güçlü bir şekilde hazırladık. Dijital dönüşümde attığımız stratejik adımlarla ülkemizi bu alanda parmakla gösterilen seviyelere çıkardık. Bu süreçte bir yandan dijital hız ve kapasitemizi artırırken diğer yandan güçlü bir siber güvenlik mimarisi oluşturmak için ne gerekiyorsa yaptık. 2002'de 81 bin kilometre olan fiber hat uzunluğumuzu, 2025'in üçüncü çeyreği itibarıyla 657 bin kilometreye ulaştırdık. Aynı dönemde geniş bant internet abone sayımızı 3 binden 98 milyona, mobil telefon abone sayımızı ise 23 milyondan alıp neredeyse 100 milyona çıkardık."

SİBER GÜVENLİK TEDBİRLERİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 55 milyonu aşkın vatandaşın bugün güvenli internet hizmetlerini kullandığını, hâlihazırda Türkiye'de mobil ve sabit hatlardan 82 milyar dakika konuşma trafiği gerçekleştiğini dile getirdi. Türkiye'nin aylık ortalama 494 dakika mobil kullanım süresiyle Avrupa'da birinci sırada olduğunu vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

"Geçtiğimiz sene kurduğumuz Siber Güvenlik Başkanlığımız, haberleşme sistemlerimizin güvenliğini sağlamak, kritik altyapılarımızı korumak ve siber tehditlere karşı etkin bir savunma mekanizması oluşturmak üzere çalışmalarını sürdürüyor. Aynı şekilde emniyet birimlerimiz, istihbarat teşkilatımız ve ilgili tüm kurumlarımız da her senaryoya hazırlıklı bir şekilde kendi önlem, aksiyon ve karşı koyma planlarını başarıyla planlayıp hayata geçiriyor. Burada şunun da altını çizmek durumundayım, biz siber güvenliğe sadece tehditler karşısında gösterilen bir tepki değil ulusal güvenliğimizin ayrılmaz bir parçası olarak bakıyoruz. Yabancı menşeili anlık mesajlaşma ve arama uygulamalarının, özellikle Gazze soykırımından beri çeşitli tartışmalara konu olduğu görülüyor. Biz de bu tartışmaları çok yakından takip ediyoruz. Devlet kurumlarına ait verilerin güvenliğini özellikle güçlendirme noktasında ilave tedbirleri önümüzdeki dönemde peyderpey devreye alacağız."

Himayelerinde ve güçlü destekleriyle gerçekleştirdiğimiz zirvemize gönderdikleri video mesajla katkı sunan Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a şükranlarımı arz ediyorum” dedi. Zirve kapsamında gerçekleştirilen panellerde, stratejik iletişim alanındaki güncel meseleleri küresel gündemle birlikte ele alındığını belirten Duran, kapsamlı fikir teatisinde bulunulduğunu ve bu yıl zirvenin zamanın ruhunu yansıtan güçlü bir tema etrafında gerçekleştirildiğini söyledi.

ULUSLARASI SİSTEMEDE KIRILMA: KRİZLER, ANLATILAR VE DÜZEN ARAYIŞI TEMASI

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Duran,Temadan da anlaşılacağı üzere hem stratejik iletişimin teknik boyutlarını hem de uluslararası sistemin içinde bulunduğu çok boyutlu krizleri ve bu krizleri derinleştiren anlatıların geniş bir çerçevede ele alındığını aktardı. İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzenin aşınma sürecinin artık geride bırakıldığını ifade eden Duran, Türkiye’nin uluslararası düzenin irtifa kaybını, bu alandaki normatif çöküşü çok önceden öngördüğünü ve bu yönde defalarca güçlü uyarılarda bulunduğunun altını çizdi. Duran, “Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ‘daha adil bir dünya mümkündür’ çağrısı, uyarılarımızın ve küresel adalet talebinin en güçlü ifadesiydi ve dünyaya yapılan çok önemli bir çağrıydı” ifadelerini kullandı.

GAZETECİLER, İLETİŞİM AKADEMİSİ CAMİASI VE SİVİL TOPLUM KURULUŞLARIYLA BERABER ÇALIŞIYORUZ

Zirve toplantılarında çağın iletişim imkânları ve sınırlarını masaya yatırıyoruz şeklinde konuşan Duran, İletişimin medyadan dijitale, kültürden kamu diplomasisine uzanan geniş bir etki alanına sahip olduğunu alanı yönetenlerin yalnızca gündemi değil geleceği de belirlediğini paylaştı. Dezenformasyonla mücadelede uygulanabilir bir etik çerçevenin belirlenmesini son derece hayati bir konu olarak gördüklerini ifade eden Duran, “Bu yönde ulusal ve uluslararası medya kuruluşları, gazeteciler, iletişim akademisi camiası ve sivil toplum kuruluşları ile ortak çalışmalar gerçekleştiriyoruz” dedi. İletişim alanında tesis edilecek adaletin küresel barışın, güvenin ve istikrarın yeniden inşasının en güçlü teminatlarından biri olacağına dikkat çeken Duran, “İnanıyorum ki STRATCOM 2026 Zirvesi, bu doğrultuda güçlü ve kalıcı çıktılara vesile olacaktır. Bu düşüncelerle, zirvemizi teşrif eden Cumhurbaşkanı Yardımcımız Sayın Dr. Cevdet Yılmaz’a ve dünyanın dört bir yanından programımıza katılan değerli devlet ve hükûmet yetkililerine, diplomatlara ve alanında uzman isimlere, konuşmacılarımıza, misafirlerimize ve bu önemli zirvenin hayata geçirilmesinde emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunuyorum” diyerek konuşmasını sonlandırdı.

EĞİTİM VE TEKNOLOJİ ALANINDA PROJELER GELİŞTİRİYOR

Şahan, Afyon Kocatepe Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Bölümü'nden 2017'de mezun oldu. Bir yıl sonra yüksek lisansa başlayan Şahan, üniversite içindeki Zafer Teknopark'taki yazılım firmasında işe girdi. Burada "yapay zeka" ve "artırılmış gerçeklik" üzerine oyun ile farklı yazılım projelerinde kendini geliştiren Şahan, 2020'de yüksek lisans eğitimini tamamlayınca kendi firmasını kurmaya karar verdi. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığından (KOSGEB) aldığı "İleri Girişimcilik Destek Programı'yla Zafer Teknopark bünyesinde 2022'de kendi firmasını kuran 30 yaşındaki Şahan, 4 yıldır Afyonkarahisar'da ve Türkiye'nin farklı şehirlerindeki kamu kurumları ve şirketlere bilgisayar destekli yazılımsal hizmet veriyor.

HEDEF BÜYÜK PROJELER VE ULUSLARARASI BAŞARI

Şahan, AA muhabirine, çalıştığı Zafer Teknopark'ın hayatını şekillendirmesine çok büyük katkısı olduğunu söyledi. Hayalini kurduğu yazılım işi üzerine hizmet üretmekten duyduğu memnuniyeti dile getiren Şahan, şöyle konuştu: "Burada hem sektörel bazlı hem de kendi yazılımsal ürünlerimizi gerçekleştiriyoruz. Artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik ve yapay zeka alanlarında projeler hazırlıyoruz. Dijital müzecilik alanında çalışmalarımız var. Kendi içeriklerimizle interaktif eğitim materyalleri ve oyunlar üretiyoruz. Çocuklara daha kalıcı öğrenim modelleri sunmak üzere çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Mermer sektörü için sanal mağaza oluşturuyoruz. Firmaların tanıtım ve reklam alanlarında hizmetlerimiz bulunuyor." Şahan, Afyonkarahisar başta olmak üzere Türkiye'nin farklı illerindeki firmalara sunduğu yazılım hizmetlerinden güzel geri dönüşler aldığını vurguladı.

YAPA ZEKA VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK ALANLARINDA ÇALIŞMALAR

Ağırlıklı olarak mermer ve eğitim sektörüne yazılım hizmeti verdiklerine değinen Şahan, "Teknoloji her geçen gün ilerliyor. Her yaptığımız proje, bir öncekinin ileri seviyesinde oluyor. Geliştirdiğimiz projelerden müşterilerimizden olumlu ve pozitif geri dönüşler alıyoruz. Kendimizi geliştirerek daha ileri seviyeleri hedefliyoruz. Hayalim, ekibimi genişleterek yapay zeka ve artırılmış gerçeklik alanlarında ulusal ve uluslararasında büyük projeler gerçekleştirmek." ifadelerini kullandı.

KVKK UYUMLU VE GÜVENLI KURUMSAL AI KULLANIMI ÖĞRETİLECEK

Yapay zekanın artık teknolojinin bir trendi olmadığı belirtilen açıklamada iş dünyasında rekabet avantajı sağlayan stratejik bir güç olduğu vurgusu yapıldı. Düzenlenecek bu eğitim ile prompt mühendisliği tekniklerinin uygulamalı olarak öğretileceği ve yapay zeka okur yazarlığının geliştirileceği açıklandı. Açıklamda, 4 saatlik raporu 45 dakikaya indiren verimlilik yaklaşımlarını keşfederek KVKK uyumlu ve güvenli kurumsal AI kullanımını öğretilmesinin amaçlandığı paylaşıldı. Sunum, canlı demo ve interaktif uygulamalarla yarım gün sürmesinin planlanan program için, “İş süreçlerinde yapay zekâyı sadece duyan değil, aktif kullanan profesyoneller arasında yerinizi alın” ifadesi kullanıldı. Yapılan açıklamada ayrıca,katılımcılara etkili prompt yazmanın ve üretken yapay zekayı kurum içinde güvenli şekilde kullanmanın öğretileceği açıklandı.

ÇOCUKLUK YILLARINDAN GELEN SU KRİZİ FARKINDALIĞI

Üniversite öğrenimine kadar Hatay'ın Antakya ilçesinde yaşayan Tomak (28), 2016'da Ege Üniversitesi Biyokimya Bölümü'nü kazandı. Tomak, üniversite yıllarında su, iklim, çevre ve teknoloji alanlarında faaliyet gösteren kulüplerde yer aldı, çeşitli çalışmalar yürüttü. Küçükken yaşadığı su kesintilerinden yola çıkan Tomak, su krizinin önüne geçebilmek amacıyla su yönetimini verimli hale getirmek için dijital su yönetim platformu fikri üzerinde yoğunlaştı. Fikriyle kapılarını çaldığı büyük şirketlerin yatırım programlarına katılan ve TÜBİTAK'tan destek alan Tomak, 2021'de Ege Teknopark'ta şirket kurdu. Genç girişimci, başlangıçta tek başına yürüttüğü sürece 11 arkadaşını dahil etti, su kullanımını izleme ve verimliliği artırmaya yönelik çok aşamalı bir modelle çalışan "Blueit" sistemini geliştirdi. Sistemde ilk aşamada tesislerdeki su akışları haritalandırılarak kullanım noktaları belirleniyor. Sensörler ve farklı veri kaynaklarından elde edilen veriler sistemde toplanıyor. Yapay zeka algoritmaları, bu verileri analiz ederek tüketim eğilimlerini, riskleri ve verimsizlikleri ortaya koyuyor. Elde edilen sonuçlar raporlanırken işletmelere su tasarrufu ve verimlilik artışı için öneriler sunuluyor.

40'TAN FAZLA TESİSTE KULLANILAN TEKNOLOJİ

Biyokimyager Hülya Tomak, AA muhabirine, çocukluk yıllarında Antakya'da sık sık su kesintileri yaşandığını, günlük hayatı olumsuz etkileyen bu durumun bilincinde yer ettiğini söyledi. Üniversite yıllarında iklim, çevre bilimleri ve teknoloji alanındaki topluluklarla tanışmasıyla girişimcilikle ilgilenmeye başladığını dile getiren Tomak, su krizine odaklanmaya karar verdiğini anlattı. Tomak, kendisine "Suyun etkin takibi ve yönetilmesiyle su krizinin önüne geçebilir miyiz?" sorusunu sorduğunu kaydederek, İş Bankası, Koç Üniversitesi, Sabancı Holding ve TÜBİTAK'tan aldıkları nakdi ve mentörlük desteğiyle fikrini geliştirdiğini belirtti. Tomak, yatırım aldıktan sonra sorumluluğunun büyüdüğünü ifade ederek, "Bir yandan da ekip büyüdü. Ürünümüz altyapısı oturmuş bir hale geldi ve farklı firmalara yayılma imkanı elde ettik. Şu anda 40'tan fazla tesiste çalışıyoruz. Şu ana kadar 720 bin dolarlık bir yatırım aldık. Türkiye'de doğrudan bir rakibimiz yok. Globalde benzer olduğumuz farklı firmalar var ama onlarla da farklılaştırdığımız teknolojilerle birlikte aslında güçlü bir rekabet içerisindeyiz. Yurt dışına açılma süreci içerisindeyiz." diye konuştu.

DÜNYANIN BİR ÇOK YERİNDE ŞU ANDA KURAKLIK YAŞANIYOR

Müşterilerinden olumlu geri dönüş aldıklarını dile getiren Tomak, şöyle devam etti: "Dünya çapında pek çok ülkede şu anda kuraklık alarmı çalıyor. Biz de suyun daha iyi yönetilmesi konusunda teknolojiler geliştiriyoruz. Sanayi tesisleri, alışveriş merkezleri, oteller gibi yerlerde suyun aslında girdi noktasından atık su deşarjı noktasına ulaşana kadar her noktasını, sensörlerle, yazılım teknolojileriyle takip ederek suyun verimsiz noktalarını, kayıp kaçaklarını, normal tüketimden daha fazla tüketildiği alanları tespit ediyoruz. Öteki taraftan da su envanteri oluşturuyoruz. Suyun daha verimli kullanılması için yol haritaları oluşturuyoruz. Kullanıcı en çok hangi saatte, nerede, ne kadar tüketim yapıyor, bunu nasıl azaltabilir? Buna yönelik iyileştirme önerileri verirken kendilerine hedeflerini belirlemesine, maliyetlerini hesaplamasına ve bunun finansal karşılığının ne olduğunu görmelerine tek bir platformda olanak sağlıyoruz."

Kişisel X hesabı üzerinden sözleşmeyle ilgili bilgiler paylaşan Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, şöyle söyledi: “Bizim tek gayemiz; dijital dünyanın risklerine karşı çocuklarımızı korumak ve onları daha bilinçli bireyler olarak yetiştirmek. Bu anlayışla hayata geçirdiğimiz ve Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın da ilk imzacılarından biri olduğu Dijital Dünyada Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni son derece önemsiyoruz. Tüm velilerimizi, öğretmenlerimizi ve çocuklarımızı Dijital Dünyada Çocuk Hakları Sözleşmemizi imzalamaya davet ediyorum”.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın resmi internet sitesinde söz konusu sözleşmeyle ilgili kısım yer alıyor. İlgili bölümde isim soy isim ve e posta adresi yazılarak sözleşme imzalanıyor. Sözleşmenin önemi hakkında yine bakanlığın internet sitesinde şu ifadeler yer alıyor: “Bu kampanya, çocukların dijital haklarını görünür kılmak için var; çünkü çocukların dijitalde de mahremiyeti ve korunma hakkı vardır. Ve bu haklar, yalnızca iyi niyetle değil, ilgili tüm paydaşların bir araya geldiği bir sözleşmeyle güvence altına alınmalıdır”.

​YAPAY ZEKA İLE "KANDIRMAK ARTIK DAHA KOLAY"

​Dolandırıcıların gerçeğe çok benzeyen mesajlar, sesler ve görüntüler üretebildiğine dikkat çeken uzmanlar, en sık karşılaşılan yöntemleri şöyle sıraladı:

​Sahte Sesler (Deepfake): Yönetici, doktor veya birim sorumlusu gibi konuşan yapay zeka sesleriyle, "acil" veya "hemen" baskısı kurularak yapılan aramalar. ​Gerçekçi Mesajlar: Dil bilgisi kurallarına uygun, kurumsal imza ve logo içeren sahte e-posta veya WhatsApp mesajları. ​Kişiye Özel Kandırma: Sosyal medyadan edinilen bilgilerle hazırlanan ve kişiyi tanıyormuş gibi davranan güven sarsıcı taktikler.

​KENDİNİZİ NASIL KORURSUNUZ?

​Doç. Dr. Tarık Acar ve Sağlık Bakanlığı, vatandaşların şu 5 kurala uymasını tavsiye ediyor:

​“Doğrulamadan İşlem Yapmayın: Telefon veya mesajla gelen acil talepleri mutlaka farklı bir kanaldan teyit edin.

Linklere Dikkat: Tıklamadan önce göndericiyi ve link adresini mutlaka kontrol edin.

​Veri Paylaşımında Şüpheci Olun: Sesinizi veya görüntünüzü isteyen taleplere mesafeli yaklaşın.

​Kurumsal Bilgileri Korum: Hiçbir kurumsal bilgiyi güvenilmeyen yapay zeka araçlarına girmeyin.

​İhlali Bildirin: Şüpheli bir durumla karşılaşıldığında mutlaka https://bilgiguvenligi.saglik.gov.tr/OlayBildir adresi üzerinden bildirimde bulunun”.

BAĞIMSIZ GELECEK, SAĞLIKLI NESİLLER VİZYONUNA VURGU YAPTI

Aileyi merkeze alan bağımlılıkla mücadele çalışmalarına değinen Göktaş, bu anlayışın en güçlü yansımalarından birinin de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın ortaya koyduğu "Bağımsız Gelecek, Sağlıklı Nesiller" vizyonu olduğunu anımsatarak, şöyle devam etti: "2026 yılının Yeşilay tarafından 'Bağımsızlık Yılı' ilan edilmesi, bağımlılıkla mücadelenin, ülkemizin geleceğini ilgilendiren milli bir sorumluluk olduğunu açıkça göstermektedir. Bu güçlü irade, sağlıklı nesiller için ortaya koyduğumuz ortak iradeyi daha görünür hale getirmiştir. Biz de Bakanlık olarak bağımlılıkla mücadelede, özellikle aileyi merkeze alan güçlü sosyal destek mekanizmalarla çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da belirttiği gibi insan sağlığına, toplum huzuruna zarar veren bağımlılığın her çeşidiyle mücadelemizi kararlılıkla sürdürüyoruz."

SOSYAL MEDYA PLATFORMLARINA SORUMLULUK ÇAĞRISI

Sosyal Uyum Süreci modeliyle, 18 yaş üstü bağımlı bireylerin topluma güçlü bir şekilde katılımını sağladıklarını dile getiren Göktaş, Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitimleri ile bugüne kadar 81 ilde 1 milyon 350 bin vatandaşa Yeşilayın destekleriyle ulaştıklarını kaydetti. Göktaş, dijital dünyanın risklerine karşı mücadele çalışmalarına değinerek, "Dijital çağın imkanlarını doğru kullanmak kadar, çocukları ve gençleri dijital dünyanın risklerine karşı korumak da hepimizin ortak sorumluluğudur. Bu nedenle 15 yaş altı sosyal medya düzenlemesini, sadece teknik bir denetim meselesi olarak görmedik. Bunu çocukların zihnini, psikolojisini ve gelişimini koruyan bir toplum meselesi olarak ele alıyoruz. Zararlı içerikleri, bağımlılığı besleyen kontrolsüz akışlara karşı daha güçlü bir koruma çerçevesi oluşturmak zorundayız. Sosyal medya platformları da artık bu konuda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir." diye konuştu.

YASAL DÜZENLEME TEKLİFİ MECLİS’E SUNULACAK

Yaşa uygun içerik denetimi, etkili bildirim mekanizmaları ve çocuk güvenliğini esas alan dijital tasarımların bu sürecin ayrılmaz parçası olduğuna değinen Göktaş, şöyle konuştu: "Bunun yanı sıra oyun dünyasına yönelik yasakçı bir tutum içerisinde asla değiliz. Temel beklentimiz, karşımızda taleplerimizi iletebileceğimiz kurumsal bir muhatabın bulunmasıdır. Oyunlara dair yaklaşımımızın tek amacı çocuklarımızın güvenliğini sağlamaktır. İnşallah önümüzdeki günlerde teklifimiz AK Parti Grubu tarafından Meclis Başkanlığı'na sunulacaktır. Yakın zamanda böyle bir yasal düzenlemeyi hayata geçiren ülkelerden biri de Türkiye olacak. Sosyal risk haritalarımızla, bağımlılık riskini mahalle ve ilçe ölçeğinde Aile Rehberi sistemiyle takip ediyoruz. Aile ve Toplum Temelli Sosyal Destek Modeli'yle de özellikle yerelde tüm paydaşlarımızla işbirliği içinde çalışıyoruz. Bu modelde en önemli iki paydaşımız muhtarlarımız ve okullardır. Muhtarlar, mahalle ölçeğinde sosyal riskleri erkenden tespit eden temel çözüm ortaklarımızdır."

PROF. DR. SEZAİ ŞEN VE FATİH TURAN FARKLI DEMİR MADENLERİNDE İNCELEME YAPTI

Maden analizi yapılan laboratuvarlarda kullanılacak sertifikalı referans malzemeye (kimyasal bileşim, saflık veya fiziksel özellikler açısından yeterince karakterize edilmiş malzeme) "DEU CRM 1071" ismini veren bilim insanları, Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan "buluş" patenti aldı. DEÜ Maden Mühendisliği Bölümü Cevher Hazırlama Ana Bilim Dalında görevli Fatih Turan, laboratuvar çalışmalarında yurt dışından yüksek ücretle getirilen sertifikalı referans malzemelerinin kullanılmasından yola çıkarak 5 yıl önce yerli sertifikalı referans malzeme için tez çalışması başlattı. Danışman hocası Prof. Dr. Sezai Şen ile çalışmalar yürüten Turan, farklı demir madeni sahalarına giderek demir cevherleri topladı. Toplanan malzemeler laboratuvarda çeşitli işlemlerden geçirildi, homojen hale getirildi. Cevherin kalitesini, bölgenin verimliliğini anlamak açısından önem taşıyan sertifikalı referans malzemeyi yerli olarak geliştiren Turan ve Şen, patent ile ürünü korumaya aldı. Ürün, çeşitli maden analizi yapan laboratuvarlarda kullanılmaya başlandı.

“TÜRKİYE’DE METALİK CEVHERLERDEN ÜRETİLMİŞ İLK REFERANS MALZEME”

Doktor öğretim üyesi Fatih Turan, AA muhabirine, danışman hocası Prof. Dr. Şen ile Türkiye'de bir ilke imza attıklarını söyledi. Yıllarca yurt dışından alınan referans malzemeyle analizler yaptıklarını anlatan Turan, "Türkiye'de metalik cevherlerden üretilmiş ilk referans malzeme. Doktora tez konumda başladı. Kimyasal analizlerde sertifikalı referans malzemeyi yurt dışından temin ederken zorluklarla karşılaşıyorduk. Bunu yerli cevherlerimizden üretme fikri aklımıza geldi. Bu, bir doktora tezine dönüştü." dedi. Turan, son yıllarda madencilikte laboratuvar ve analiz sektörünün millileşmeye başladığını aktararak, "İsmi DEU CRM 1071. 1071'i özel seçtik. Türklerin Anadolu'ya giriş yılı. Onu çağrıştırsın diye böyle bir kod verdik." diye konuştu.

“MALİYETİ DÜŞÜK VE YERLİ CEVHERLERE UYGUN”

Prof. Dr. Sezai Şen de maden şirketlerinin sahada araştırma yaparken aldıkları numunelerin analiz laboratuvarlarında değerlendirildiğini kaydederek, şunları ifade etti: "Kimyasal laboratuvarlara gelen malzemenin içerisindeki demir miktarını karşılaştırmak için bir referans malzemeye ihtiyaç duyuluyor. Bizim malzememizin içerisindeki demir miktarı, belirli bir belirsizlik değeriyle sabitlenmiş durumda. Dolayısıyla laboratuvar o malzemeyi alıyor, çözüyor. Onun içerisindeki demir miktarını bununla karşılaştırarak o malzemenin içinde ne kadar demir olduğunu firmalara söyleyebiliyor." Sertifikalı referans malzemenin yurt dışından 800 dolara temin edilebildiğini, kendilerinin ise bu malzemeyi 100 dolara geliştirdiğini belirten Prof. Dr. Şen, "Yurt dışından gelen malzemeler bazı sorunlara sebep olabiliyor. Karşılaştırma yapılan referans malzeme örneğin Güney Afrika, Amerika ya da Avustralya orjinli oluyor. Tamamen farklı yapıdalar. Bu, yerli ve milli bir malzeme. Yerli cevherlerimizin analizinde kullanılacak. Temini Türkiye içerisinden yapılıyor. Gümrükleme, lojistik masrafları yok. İstenildiği anda ulaşılabilir. Ürünün bir yıldır ticarileşme işlemi başladı. Bizim için çok gurur verici bir olay." ifadesini kullandı.

UŞAK DİJİTAL DÖNÜŞÜM KONFERANSI YAPILACAK

Uşak Ticaret ve Sanayi Odası, 2017’den bu yana e-ticaret ve e-ihracatın kentteki işletmeler tarafından özümsenmesi ve uygulanması için bir dizi program yapıyor. Pandemi dönemi dışında hemen her yıl bu konuda çeşitli etkinlikler yapan ve sektörlerin, e-ticaret ve e-ihracat devleriyle buluşmasını sağlayan Uşak Ticaret ve Sanayi Odası, önümüzdeki hafta da “Uşak Dijital Dönüşüm Konferansı”na ev sahipliği yapacak ve bu programa hepsiburada, Paycell, Turkcell, Denizbank ve Logo gibi şirketlerden katılımlar olacak. Uşak Ticaret Borsası ve Karahallı Ticaret ve Sanayi Odası’nın da destekleriyle yapılacak olan etkinlikte şirketlere dijital dönüşüm konusunda yol gösterici çalışmalara imza atılacak.

BİLGİ YARIŞMASI DÜZENLENECEK VE 150 BİN TL’LİK DİJİTALLEŞME ÇÖZÜM PAKETİ VERİLECEK

Program kapsamında bir bilgi yarışması düzenlenecek ve bu yarışmada kazanan firma yetkililerine 150 bin TL değerinde dijitalleşme çözüm paketleri, ödül olarak verilecek. Ayrıca Hepsiburada tarafından da 10 bin TL tutarında hediye çekleri kazama imkanları doğacak. Etkinliğe katılan KOBİ üyelerine hepsi burada tarafından 3 ay geçerli ücretsiz Premium deneme üyeliği hakkı verilecek. Program, 11 Şubat 2026 Çarşamba günü, Uşak Ticaret ve Sanayi Odası Konferans Salonu’nda yapılacak ve aynı gün saat 12:30’da başlayacak. Uşak Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Selim Kandemir, Uşak Dijital Dönüşüm Konferansı’nın büyük önem taşıdığını ve firmaların bu programa katılmakla hem çağın gereklerini yerine getireceklerini hem de çeşitli ayrıcalıklardan yararlanacaklarını kaydetti.

NAZLI MELİS COŞKUN VE ATİLAY KOLTUK, YALE ÜNİVERSİTESİ’Nİ YENİP TARİH YAZDI

Uşak İl Sağlık Müdürlüğü Sağlıklı Hayat Merkezi’nden ebe Ayşe Coşkun’un eşini kaybetmesi nedeniyle tek başına büyüttüğü Nazlı Melis Coşkun, 2007’de İzmir Fen Lisesi’ni kazandı ve başarılı bir lise döneminin ardından, Türkiye genelinde derece yaparak, Hacettepe Tıp Fakültesi’ni kazandı. 2019’da tıp fakültesini bitirdi ve bu dönemde Anadolu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Yönetimi’ni de bitirdi. 2020 ve 2025 arasında, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde göğüs, kalp ve damar cerrahisi alanında eğitim faaliyetlerini sürdürdü. Halen Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde; göğüs, kalp ve damar cerrahisi alanında asistan olarak çalışmalarını devam ettiren Nazlı Melis Coşkun, ABD’de önceki gün yapılan göğüs, kalp ve damar cerrahisi asistanları arası bilgi yarışmasına katıldı.

EKİM AYINDA DA OXFORD ÜNİVERSİTESİ’Nİ YENİP AVRUPA’YI TEMSİL HAKKI ELDE ETTİLER

Öte yandan Nazlı Melis Coşkun ve Atilay Koltuk, Ekim 2025’te de Danimarka’da Oxford Üniversitesi’ni yenip Avrupa’yı temsil etmeye hak kazandılar. Önceki gün ABD’de yapılan yarışmada, Avrupa ve Amerika arasında mücadele gerçekleşti. Nazlı Melis Coşkun ve Atilay Koltuk, sadece Türkiye’yi değil Avrupa’yı da bu yarışmada temsil ederek, Amerika kıtası adına mücadele eden Yale Üniversitesi asistanlarını yendi. Nazlı Melis Coşkun ve ekip arkadaşı Atilay Koltuk, burada karşılaştığı Yale Üniversitesi’ni farklı bir şekilde yendi ve Türk Bayrağını dalgalandırdı. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Erişkin ve Çocuk Kalp Damar Cerrahisi alanında Prof. Dr. Mustafa Yılmaz, “Evet, Amerika’da Hacettepe olarak tarih yazdık, Yale Üniversitesini ezici bir skorla yenerek birinci olduk” dedi.

TÜRKİYE ENERJİDE YENİ BİR AŞAMAYA GEÇTİ

Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde kurulan Türkiye'de lisans alan ilk depolamalı güneş enerjisi santralinin (GES) açılış törenine katılan Yılmaz, yaptığı konuşmada, Türkiye'nin enerji üretiminden yönetimine geçtiğini söyledi.
Açılışı yapılan depolamalı GES'i yalnızca bir santralin açılışı olarak görmediğini belirten Yılmaz, "Bugün, Türkiye'nin enerji dönüşümünde geldiği noktayı ve bundan sonraki yönünü gösteren çok kıymetli bir adımı hep birlikte hayata geçiriyoruz." diye konuştu. Enerjinin artık sadece üretmekten ibaret olmadığını vurgulayan Yılmaz, "Asıl mesele, üretilen enerjinin doğru zamanda, doğru yerde ve güvenli bir şekilde sisteme kazandırılabilmesidir." dedi.
Yılmaz, yenilenebilir enerji kaynaklarının doğası gereği kesintili olduğuna işaret ederek, "Güneş her zaman parlamaz, rüzgar her zaman esmez. Bu nedenle yenilenebilir enerjinin gerçek anlamda sistemin ana taşıyıcısı olabilmesi ancak enerji depolama ile mümkündür." değerlendirmesinde bulundu.

DEPOLAMA ENERJİ BAĞIMSIZLIĞININ ANAHTARI

Türkiye'nin depolama alanında yeni bir döneme girdiğine dikkati çekerek, "Depolama, şebeke güvenliğidir, arz sürekliliğidir, fiyat istikrarıdır ve enerji bağımsızlığıdır." ifadesini kullandı. Yılmaz, EPDK olarak yenilenebilir enerji yatırımlarını yalnızca elektrikte kurulu güç artışı olarak görmediklerini belirterek, "Bizim için esas olan, bu yatırımların sisteme katkısı, sürdürülebilirliği ve uzun vadeli faydasıdır." dedi. Depolamalı yatırımlar için hazırlanan mevzuatın şeffaflık, rekabet ve eşitlik esaslarıyla oluşturulduğunu aktaran Yılmaz, Türkiye'de depolamalı yenilenebilir enerji yatırımları açısından mevzuat ve piyasa altyapısının hazır olduğunu söyledi.

YATIRIM STRATEJİK BİR ADIM OLARAK DEĞERLENDİRİLDİ

Yılmaz, depolamalı yatırımların artmasıyla doğal gaz ithalatının azalacağını, yatırımların cari açık üzerinde olumlu etki oluşturacağını, yerli teknoloji ve istihdamın da güçleneceğini dile getirerek, "Enerji arz güvenliğimiz daha sağlam bir zemine oturacaktır. Kısacası, kazanan yalnızca yatırımcı değil, kazanan Türkiye olacaktır. Bu vesileyle, bu önemli yatırımın hayata geçmesinde emeği bulunan herkese teşekkür ediyorum. Enerjide daha güçlü, daha bağımsız ve daha sürdürülebilir bir Türkiye hedefi doğrultusunda kararlılıkla yolumuza devam edeceğiz inşallah." ifadelerini kullandı. Santralin işletmecisi OZE Grup Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Gündüzkanat da depolamalı GES yatırımıyla Türkiye'de önemli bir ilke imza attıklarını belirterek, projede emeği bulunan tüm ekip arkadaşlarına, mühendislere ve iş ortaklarına teşekkür etti. Gündüzkanat, söz konusu yatırımın ülke adına stratejik bir adım olduğunu vurgulayarak, "Enerji depolama alanındaki çalışmalarımızı önümüzdeki dönemde de kararlılıkla sürdüreceğiz." ifadesini kullandı.

Söz konusu dönemde Türkiye otomobil pazarında 509 bin 217 benzinli otomobil, 295 bin 378 hibrit otomobil satıldı. Dizel otomobil satış sayısı 80 bin 346, otogazlı otomobil satış sayısı ise 7 bin 595 oldu. Sadece elektrikle çalışan tam elektrikli otomobil satışları ise 189 bin 868 olarak kayıtlara geçti.

Benzinli bir jeneratörün bataryayı şarj ettiği ve sürüşün elektrik motoruyla sağlandığı "uzatılmış menzil" sistemlere sahip araçlar da dahil edildiğinde, 2025'te elektrikli otomobil satış sayısı yüzde 17,7'lik pazar payıyla 191 bin 960'a yükseldi. (Uzatılmış menzil otomobiller de Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu olarak "elektrikli" sınıfında yer alıyor.)

Geçen yılki satışlarda ilk 3'ü Togg, Tesla ve BYD oluşturdu

Geçen yıl marka bazında en çok satılan elektrikli otomobillere bakıldığında T10X ve T10F modelleriyle toplam 39 bin 20 satışa ulaşan yerli otomobil Togg, zirvede yer aldı. Onu 31 bin 509'la Tesla izlerken, BYD 19 bin 679 satışla üçüncü sırada konumlandı.

Geçen yıl listenin ilk 3 sırasında yer alan markalar, elektrikli otomobil pazarının yüzde 47,5'ini oluşturdu. Bu dönemde Togg tek başına yaklaşık yüzde 21'lik pazar payı elde etti.

Bu dönemde Citroen 10 bin barajını aşarken, KIA 9 bin 543, MINI 9 bin 418, Hyundai 9 bin 152, Opel 9 bin 73 ile sıralamada 8'inci sıraya yerleşti. En çok satılan 10 elektrikli otomobil markası listesinde, Opel'in ardından 8 bin 416 satışla KG Mobility, 7 bin 795 ile Volvo yer aldı.

Aralık ayı şampiyonu T10F oldu

Model bazında bakıldığında da elektrikli otomobil pazarında lider değişmedi. Togg'un T10F modeli, geçen yılın aralık ayında en çok satılan elektrikli otomobil oldu.

T10F, geçen ay 5 bin 345'lik satışla elektrikli otomobil pazarında liderliğini pekiştirirken, yine Togg'un T10X modeli 1960'la ikinci, KG Mobility Torres 1773'le üçüncü, Tesla Model Y 1554'le dördüncü ve Volvo EX30 1187'yle beşinci sırada bulundu.

UŞAK’A TESLA’NIN 12 SUPERCHARGER’I KURULDU

ABD’li Elon Musk’ın yönettiği Tesla, Türkiye’deki elektrikli araç pazarında önemli bir yer teşkil ediyor ve 2025’te sattığı 31 bin 509 EV otomobille, pazarın lideri konumunda bulunuyor. Tesla, Eylül 2025’te hızlandırdığı Supercharger for Business adı verilen girişimle Uşak’a da yatırım yaptı ve 12 hızlı şarj ünitesini Özdilek AVM’ye kurdurdu. Burada şarj edilecek Tesla’nın elektrikli versiyonlu otomobilleri diğer markalara göre daha uygun fiyatla imkanlardan yararlanabilecek.

DİĞER MARKALAR DA BU İSTASYONDA ŞARJ EDİLEBİLİR

Sürücülerin merak ettikleri konuların başında, TOGG, Hyundai, BYD, MG, Skoda ve diğer markaların elektrikli araçlarının burada şarj edilip edilmeyeceği yer alıyor. Tesla’nın kurumsal internet sitesinde, bu tür istasyonlarda tüm araçların şarj edilebileceği bilgisi yer alırken, Tesla marka araçlara göre çok az bir farkla bataryalarını doldurabilecekleri bildiriliyor.

Dolandırıcılar bu siteleri ulusal yayın yapan güvenilir medya kuruluşlarının logolarını kullanarak veya onların sitelerini birebir kopyalamak yöntemiyle oluşturuyor.

İnsanları  hızlı ve kolay para kazanma vaadiyle kurdukları ağın içine çekmeye çalışan dolandırıcılar kurdukları sahte sitelere SSL Güvenlik Sertifikası almayı da ihmal etmiyor.

Gerçek görüntülerin, gerçek konuşmaların,  Yapay Zeka (Artificial İntelligence - AI) tarafından manipüle edilmesiyle kurulun tuzaklara karşı dikkatli olunması isteyen Bilgisayar Mühendisi Akın İbrahim Keleş; “Karşımıza çıkan her video ve konuşma gerçek olmayabilir. Öncelikle sektörde yer edinmiş, tanınmış kişiler bu tarz reklamlarda yer almak istemez. Böyle bir reklam karşımıza çıktığında cümle yapısı doğal değildir, ağız senkronizasyonu yoktur.  Dikkatli dinlendiğinde kelimelerin tonlamaların farkı olduğu ve farklı zamanlarda yapılan konuşmalardan alındığı anlaşılabilir.” Dedi.

Sosyal medya platformlarında önümüze çıkan bu tür reklamlarda genellikle başka bir siteye yönlendirildiğini belirten Keleş bu sitelerin genellikle sahte olduğunu belirtti.  Keleş sahte siteler hakkında şu bilgileri verdi; “Sitelerin URL kısmını kontrol edilmesi gerekiyor, sitede yer alan marka genellikle URL kısmında yer alır.  Marka isminin burada yer almaması sitenin sahte olduğunun kanıtıdır. Örneğin ulusal yayın yapan bir internet haber sitesi kopyalanıyor ancak URL de aynı kuruluşun ismine rastlanmıyor. Bunun için URL (adres çubuğu) nin iyi incelenmesi gerekiyor.”

Keleş, artık yapay zekanın insanların seslerini kopyalayabildiğini, özellikle sosyal medyada yayılan kolay yoldan para kazanmak reklamlarına  itibar edilmemesi gerektiğini söyledi.

Bu siteler ne kadar fazla tıklanırsa sonraki dönemde karşınıza o kadar fazla çıkıyor.  İstenmeyen bu paylaşımları sosyal medya platformlarına şikayet edebilirsiniz.

HABER /  HALİL ASLAN  

Aralarında kanserden bağışıklık hücrelerine, alglerden propolise kadar literatüre katkı sağlayacak çalışmaların bulunduğu 13 deney, uzayda gerçekleştirilecek.

"gMETAL" deneyiyle uzay araçlarının itki sistemlerinin daha verimli hale getirilmesi sağlanacak, MİYOKA deneyi ise mikro yerçekimi ortamında yapılacak, kurşunsuz lehimleme deneyiyle ISS'te elektronik kart üzerine kurşunsuz bileşen montajı gerçekleştirilecek.

"ALGALSPACE" deneyiyle uzayda, Antarktik ve ılıman bölge mikroalglerinin büyüme verileri karşılaştırılacak. Böylece, literatürde ilk kez kutup alglerinin uzayda kullanımına yönelik bir çalışma gerçekleştirilmiş olacak. Uzayda algler karbondioksitten oksijen rejenerasyonu, ek gıda temini, su iyileştirme, yaşam destek alanlarında kullanılmak amaçlarıyla araştırılacak.

"CRISPR-GEM" deneyiyle de insanlığın uzaydaki geleceği için aşılması gereken en büyük engellerden olan uzun süreli uzay görevlerinde sürdürülebilir bir sistemin sağlanamaması sorununu çözmek amacıyla tasarlanan biyorejeneratif yaşam destek sistemlerinin iskeleti olan bitkilerin, uzay görevi sırasında meydana gelen biyolojik ve biyolojik olmayan stresler karşısındaki savunma mekanizmalarının anlaşılması ve geliştirilmesine yönelik moleküler biyolojinin modern gen düzenleme tekniklerinden CRISPR'in mikro yerçekimi ortamda bitkiler üzerindeki etkinliğinin araştırılmasını amaçlanıyor.

Yapay zeka deneylerde kullanılacak

TÜBİTAK MAM tarafından geliştirilen "UYNA" deneyiyle yüksek sıcaklıklara dayanıklı yüksek mukavemetli alaşımların üretilmesi çalışması yapılacak.

"VOKALKORD" deneyiyle solunum sistemi fizyolojisi içerisinde yapay zeka desteğiyle seste meydana gelen frekans değişiminden rahatsızlıkların tespit edilmesi ve yerçekimsiz ortamın etkilerinin insan sesi üzerine etkileri araştırılacak.

"OKSİJEN SATURASYONU" deneyiyle de yapay zeka desteğiyle verilen havanın oksijen seviyesini hesaplayarak düşük yer çekiminin sebep olduğu farklılıklar ve rahatsızlıklar tanımlanacak.

"METABOLOM" deneyiyle uzay koşullarının insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri incelenecek. Çalışmanın dünyadaki var olan hastalıklar için yeni tedaviler ve önleyici tedbirlerin geliştirilmesinde faydalı olabileceği düşünülüyor.

"Deney için kan örneklerim alınmaya başlandı"

Türkiye'nin ilk uzay yolcusu Alper Gezeravcı da yaptığı değerlendirmede, uzay ortamının insan sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyeceklerine de dikkati çekti.

"MİYELOİD" deneyiyle radyasyona maruz kalmanın kansere neden olan baskılayıcı hücrelere etkisi inceleyeceklerini belirten Gezeravcı, "'MESSAGE deneyiyle de yerçekimsiz ortamdan etkilenen henüz işlevi keşfedilememiş genler ve bunların bağışıklık sistemiyle ilişkisini araştıracağız. Bu etkilerin tespit edilebilmesi için henüz yer yüzünde kan örneklerim alınmaya başlandı, uzayda da alınmaya devam edecek. Görev sonunda dünyaya inişimizi takiben yine kan örneklerim alınacak." diye konuştu.

Gezeravcı, "UZMAN" isimli deneyle dünyada zorlu koşullara adapte olan mikroalg türlerinin yerçekimsiz koşullar altında büyüme ve dayanıklılık testlerinin gerçekleştirilmesi, metabolik değişikliklerinin incelenmesi, karbondioksit yakalama performanslarının ve oksijen üretim kabiliyetlerinin belirlenmesini amaçladıklarını söyledi.

TÜBİTAK MAM ile deneyin devamında yaşam destek sisteminin geliştirilmesinin hedeflendiğini vurgulayan Gezeravcı, bunun da uzay ekosisteminin parçası olma yönünde atılacak önemli adımlardan olduğunun altını çizdi.

Gezeravcı, "EXTREMOPHYTE" deneyiyle de uzayda ve yeryüzünde yetiştirilen ve de tuz stresine maruz bırakılan glikofitik ve halofitik bitkilerin tuz stresine verdikleri bazı fizyolojik ve moleküler yanıtların karşılaştırmasını yapacaklarını anlattı.

"Elektronik kart üretim teknolojisi test edilecek"

"MİYOKA" deneyinin ise yine TÜBİTAK Uzay tarafından tasarlandığını bildiren Gezeravcı, şunları kaydetti:

"Bu, çok önemli bir deney. Türk mühendisleri ve teknisyenlerince geliştirilen ve ilk defa uzayda uygulanacak elektronik kart üretim teknolojisi bu deney kapsamında test edilecek. RASAT'ta GÖKTÜRK 2'de İMECE'de, TÜRKSAT 6A'da uydularımızın kartları tasarlanıp üretilirken değerli mühendislerimizin üretim süreçlerinden edindiği tecrübeler neticesinde ortaya çıkan özgün bir teknik, Milli Uzay Programı'nda yer alan diğer uzay projelerine özellikle Ay Araştırma Projesi'ne paha biçilmez katkılar sağlayacak."

Gezeravcı, Muş Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerince hazırlanan "PRANET" deneyiyle propolis maddesinin mikro yerçekimi ortamındaki bakterilerin yer çekimli ortamdaki bakterilerle benzer sonuçlar verip vermeyeceği karşılaştıracaklarını ifade etti.

Muşlu öğrencilerin propolis deneyi hikayesi

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da Muşlu öğrencilerin deneyinin seçim sürecine dair şu ifadeleri kullandı:

"Biz, mayısta astronot çağrısına haziranda da bir Türk bilim insanının 'bilim misyonu' çerçevesinde ISS'e gönderileceğini ve bu konuda bilimsel deney tekliflerinin TÜBİTAK ve TUA'ya iletilmesi için çağrıya çıktık. Lakin bizim bu daveti göndermediğimiz bir ortaokul öğrenci grubu Muş'tan TUA'ya ulaştı. 'Biz duyduk ki bir Türk vatandaşı ISS'e gidecek ve bilimsel deneyler yapacakmış. Bizim de bir deney teklifimiz var. Acaba bizim deneyimizi de gerçekleştirebilir mi?' dediler. Bu, aslında Türkiye'nin çocuklarının hayallerinin nerelere ulaştığını gösteriyor. Bizi de hakikaten çok mutlu etti. Belki ISS açısından da ilklerden olacaktır. Alper, 13 deneyi her gün kayıtlar tutarak gerçekleştirecek. Dolayısıyla Alper, zannediyorum, ISS'in en çalışkan astronotu olacak."

AA

Laboratuvarın yüksek teknolojili ürün geliştirme, üretilen prototiplerin endüstriye kazandırılması ve inovatif çalışmalarıyla dikkati çektiğini belirten Hotar, şu bilgileri verdi:

"EMUM Selçuk Bayraktar İnce Film Laboratuvarımız, ulusal hedeflerimiz doğrultusunda güneş pilleri, radar soğuran sistemler, akıllı koruyucu giysiler, elektronik ve optik sensörler için ince film, elektronik malzemeler gibi pek çok yüksek teknolojili ürün geliştirmektedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye Yüzyılı vizyonuna uygun şekilde merkezimizde ve laboratuvarımızda, hali hazırda yurt dışından yüksek maliyetlerle ithal edilen hedef malzemeler, DEÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün desteğiyle yerli ve milli olarak geliştirilmektedir."

Hotar, Selçuk Bayraktar'ın ortaya koyduğu üretim ve projelerle milli savunma sanayisinin bugünlere gelmesinde kritik rol oynadığını, bu nedenle isminin laboratuvara verilmesini uygun gördüklerini ifade etti.

Selçuk Bayraktar'ın laboratuvara iki önemli cihaz bağışında bulunduğunu belirten Hotar, şunları kaydetti:

"Bunlardan biri olan 'ultraviyole görünür bölge diffüz yansıma spektrofotometresi', ince filmlerin, katı ve sıvı numunelerin değişken dalga boylarında optik özelliklerinin belirlenmesini sağlayacak. Bir diğer cihaz olan 'atomik kuvvet mikroskobu' ise ince filmlerin ve malzemelerin yüzeylerinin üç boyutlu haritalarının çıkarılması, yüzey pürüzlülüklerinin belirlenmesi gibi amaçlarla kullanılacak ve biyoloji, sağlık, malzeme bilimi ile birçok mühendislik alanındaki araştırmalarımıza katkı sunacaktır."

AA