Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Kurtuluş Savaşı'nın başkomutanlığını yapan Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'ni kurarak ülkenin ilk cumhurbaşkanı oldu. Askerî başarıları ve gerçekleştirdiği inkılaplarla Türk tarihinin önemli isimleri arasında yer aldı.
ATATÜRK'ÜN ÇOCUKLUK VE EĞİTİM HAYATI
Ali Rıza Efendi ve Zübeyde Hanım'ın oğlu olan Mustafa Kemal Atatürk, Selanik'te dünyaya geldi. İlköğrenimine Şemsi Efendi Mektebinde başlayan Atatürk, daha sonra Selanik Askerî Rüştiyesi ve Manastır Askerî İdadisinde eğitim gördü. Eğitimine Harp Okulu ve Harp Akademisinde devam eden Atatürk, bu okullardan kurmay subay olarak mezun oldu. Askerî eğitim sürecinde kazandığı bilgi ve deneyimler, sonraki yıllarda üstlendiği görevlerde etkili oldu.
ASKERÎ KARİYERİ VE KURTULUŞ SAVAŞI
Askerlik hayatına Şam'da başlayan Mustafa Kemal, Selanik ve Libya'da çeşitli görevlerde bulundu. Trablusgarp Savaşı sırasında edindiği tecrübelerin ardından Balkan Savaşları'nda da görev aldı. Edirne ve Dedeağaç'ın geri alınmasında rol oynayan Atatürk, daha sonra Sofya Askerî Ataşeliğine atandı. Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi'nde gösterdiği başarılarla tanınan Mustafa Kemal, savaşın ilerleyen dönemlerinde Kafkas ve Sina-Filistin cephelerinde görev yaptı. Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'ndan yenilgiyle ayrılmasının ardından Anadolu'ya geçen Atatürk, Millî Mücadele hareketinin öncülüğünü üstlendi. Ankara'da kurulan yönetimin başına geçen Mustafa Kemal, Türk ordusunun başkomutanı olarak Kurtuluş Savaşı'nı yönetti. Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından TBMM tarafından kendisine gazilik unvanı ve mareşal rütbesi verildi. Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından Türkiye'nin yeni yönetim sisteminin kurulması sürecini başlattı.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ'NİN KURULUŞU VE İNKILAPLAR
Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş Savaşı'nın ardından Cumhuriyet Halk Partisini kurdu. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Atatürk, 10 Kasım 1938'de hayatını kaybedene kadar cumhurbaşkanlığı görevini sürdürdü. Cumhuriyet'in ilanından sonra Türkiye'nin hukuk, eğitim, ekonomi ve toplumsal yaşam alanlarında dönüşüm geçirmesini sağlayan çeşitli inkılaplar hayata geçirildi. Hukuk alanında saltanat ve halifelik kaldırıldı, Türk Medeni Kanunu kabul edildi. Kadınlara 1930 ve 1934 yıllarında yerel ve genel seçimlerde seçme ve seçilme hakları tanındı. Eğitim alanında Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim kurumları birleştirildi. Latin harflerine dayalı Türk alfabesi kabul edilirken okuma yazma seferberliği başlatıldı. Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu kuruldu. Üniversite Reformu ile yükseköğretimde yeni bir dönem başladı. Ekonomide bağımsızlığı hedefleyen politikalar kapsamında demir yolları ve sanayi kuruluşları devlet bünyesine alındı. Sümerbank, Etibank ve Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü gibi kurumlar kuruldu. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı da bu dönemde uygulamaya konuldu. Toplumsal yaşamda ise takvim, saat ve ölçü birimleri değiştirildi. Soyadı Kanunu kabul edildi ve toplumdaki unvanların kullanımına yönelik düzenlemeler yapıldı.
ATATÜRK SOYADI NASIL VERİLDİ?
Mustafa Kemal'in babası tarafından verilen adı Mustafa oldu. Askerî Rüştiyede eğitim gördüğü sırada matematik öğretmeni tarafından kendisine Kemal adı verildi. 1934 yılında çıkarılan Soyadı Kanunu'nun ardından TBMM, Mustafa Kemal'e Atatürk soyadını verdi. Bu soyadı yalnızca kendisine tahsis edildi. Dil Devrimi sürecinde 1935-1937 yılları arasında Kamâl yazımını da kullanan Atatürk, daha sonraki dönemde yeniden Kemal adını kullanmaya başladı. Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'de İstanbul'da hayatını kaybetti. Kurtuluş Savaşı'ndaki liderliği, Cumhuriyet'in kuruluşundaki rolü ve gerçekleştirdiği inkılaplarla Türkiye tarihindeki yerini aldı.
Uşak kent merkezinde bulunan Atatürk ve Etnografya Müzesi, Kurtuluş Savaşı döneminde Mustafa Kemal Atatürk'ün karargâh olarak kullandığı tarihi konakta ziyaretçilerini ağırlıyor. Atatürk'ün Yunan Orduları Başkomutanı General Nikolaos Trikupis'i kabul ettiği bina, hem Millî Mücadele tarihine hem de Uşak'ın kültürel mirasına ışık tutuyor.
ATATÜRK'ÜN KARARGÂH OLARAK KULLANDIĞI UŞAK'TAKİ KONAK
Ulu Önder Atatürk için Uşak'ın önemli bir yeri bulunuyor. Uşak'ın önde gelen ailelerinden Kaftancızadeler tarafından 1890'lı yıllarda konut olarak yaptırılan tarihi bina, geleneksel Osmanlı sivil mimarisinin özelliklerini taşıyor. Ahşap ağırlıklı ve sofalı mimarisiyle dikkat çeken konak, Büyük Taarruz'un ardından önemli tarihî olaylara ev sahipliği yaptı. Türk ordusunun Uşak'a girmesinin ardından 1-4 Eylül 1922 tarihleri arasında Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından geçici karargâh olarak kullanılan bina, savaşın ardından bir süre daha konut olarak hizmet verdi. 1973 yılında kamulaştırılan konak, yapılan onarım ve düzenlemelerin ardından 1 Eylül 1978 tarihinde Atatürk ve Etnografya Müzesi olarak ziyarete açıldı. Tarihi konağı önemli kılan olaylardan biri, 3 Eylül 1922 tarihinde yaşandı. Büyük Taarruz sırasında esir alınan Yunan Orduları Başkomutanı General Nikolaos Trikupis ve beraberindeki komutanlar, Mustafa Kemal Atatürk'ün huzuruna bu binada çıkarıldı.
Atatürk, Yunan komutanları konakta kabul ederek Türk misafirperverliğini gösterdi. Komutanların silahlarının teslim alınmasıyla sonuçlanan bu buluşma, Kurtuluş Savaşı'nın önemli tarihî anları arasında yer aldı.
MÜZEDE UŞAK'IN KÜLTÜREL MİRASI SERGİLENİYOR
İki katlı müzenin giriş katında Uşak ve çevresinin geleneksel yaşamını yansıtan etnografik eserler bulunuyor. Bu bölümde yöresel kıyafetler, takılar, eski silahlar, Uşak halıları ve Eşme kilimleri sergileniyor. Üst kat ise Atatürk'e ve Kurtuluş Savaşı dönemine ayrılıyor. Atatürk'ün 2-4 Eylül 1922 tarihleri arasında kullandığı yatak odası ve çalışma odası, dönemin eşyalarıyla birlikte korunuyor. Bu katta ayrıca Atatürk'e ait kişisel giysiler, fotoğraflar, aynalar, koltuklar ve sehpalar da ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor. Uşak Atatürk ve Etnografya Müzesi, kentin Millî Mücadele dönemindeki rolünü ve geçmişten günümüze ulaşan kültürel değerlerini bir arada yaşatıyor.
