Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ile Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibi, Aydın'ın Söke ilçesi sınırlarındaki Beşparmak Dağları'nda yeni bir taşkıran türü belirledi. Yıldırım, yaptığı yazılı açıklamada, bilimsel adı "saxifraga alpsengulii", Türkçe adı ise "Latmos taşkıranı" olarak önerilen türün yalnızca Latmos Dağları'nda, oldukça sınırlı bir alanda varlığını sürdürdüğünü belirtti. Bitki ilk olarak 2023 yılında hekim ve amatör botanikçi Dr. Türker Şengül tarafından Latmos'un gölgeli granit kaya oyuklarında fark edilerek kayıt altına alındı. Şengül'ün çektiği fotoğrafları Yıldırım ile paylaşmasının ardından, bitkinin bilinen taşkıran türlerinden farklı olabileceği yönünde değerlendirmeler yapılmaya başlandı. 2025 yılında gerçekleştirilen arazi çalışmaları ve örneklerin yakın türlerle karşılaştırılması sonucunda bitkinin bilim dünyası açısından yeni bir tür olduğu ortaya çıkarıldı.
TÜR, KEŞFEDENİN OĞLUNUN ADINI TAŞIYOR
Yeni türe, bitkiyi ilk fark eden Dr. Türker Şengül'ün oğlu Alp Şengül'e ithafen "Saxifraga alpsengulii" adı verildiği ifade edildi. Nemli granit kaya çatlakları, gölgeli kaya oyukları ve küçük mağara girişlerinde yetişen türün çiçeklerinin beyazdan parlak altın sarısına kadar değişebildiği bildirildi. Yeni türün bilimsel makalesi Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile doktora öğrencisi Aşkın Öykü Çimen tarafından hazırlanırken, çizimler bitki ressamı Hazelnas Varol tarafından oluşturuldu.
HABİTATINDAKİ BOZULMA NEDENİYLE RİSK ALTINDA
Taşkıranlar cinsinin dünya genelinde yaklaşık 490 türle temsil edildiği, bu keşifle Türkiye'de bilinen Saxifraga sayısının 25 taksona yükseldiği açıklandı. Latmos taşkıranının yalnızca bu bölgede görülen dar yayılışlı bir endemik tür olduğu ve habitatındaki bozulma nedeniyle risk altında bulunduğu kaydedildi. Yıldırım, Beşparmak Dağları'nın doğal ve kültürel zenginliğine dikkat çekerek, bölgedeki biyolojik çeşitliliğin henüz tam olarak ortaya çıkarılamadığını ifade etti. Bölgede yeni türlerin keşfedilmeye devam etmesinin Latmos'un hâlâ tam anlamıyla tanınmadığını gösterdiğini belirten Yıldırım, doğa ve kültürel mirasın tehdit altında olduğunu dile getirdi.
